HERRIALDEKA

HERRIALDEKA

Klima-aldaketak ez die herrialde guztiei modu berean eragiten. Herrialde batzuk, beren ezaugarri geografiko eta sozio-ekonomikoengatik, beste batzuk baino askoz ahulagoak dira muturreko gertaera klimatikoen inpaktuarekiko, hala nola urakanen, uholdeen edo suteen eraginarekiko, berotze globalaren ondoriorik agerikoenak baitira. Zehazki, garapen-bidean dauden nazioek askoz arazo gehiago dituzte klimarekin lotutako krisiei aurre egiteko: askok ez dute azpiegitura nahikorik, erreskate- eta larrialdi-zerbitzuek ez dute behar adinako ahalmenik, eta hondamendi osteko ekonomia eta gizartea biziberritzeko duten gaitasuna guztiz industrializatutako herrialdeena baino askoz txikiagoa da.

Lehenik eta behin egoera ondo ulertzeko IRC- zer den argi eduki behar da, horren arabera ordenatzen direalako herrialdeek dituzten aldaketa klimatikoen ondorioak.

IRC-a (ARRISKU KLIMATIKOAREN INDIZEA euskaraz)
Arrisku klimatikoaren kontzeptuak muturreko fenomeno meteorologikoen zuzeneko ondorioen aurrean — heriotzak eta galera ekonomikoak — herrialdeek duten kalteberatasuna islatzen du, eta Alemaniako Germanwatch behatokiak neurtzen du urtero, Arrisku Klimatiko Globalaren Indizearen (IRC) bidez. Australia bezalako gertakariek eta antzeko beste batzuek gogorarazten digute planetako eremu batzuk beste batzuk baino arrisku handiagoa dutela klima-aldaketak eragindako inpaktuekiko.

Klima Aldaketari buruzko Nazio Batuen azken Konferentzian (COP25 Txile) aurkeztu zen IRC 2020, Madrilen, eta klima-aldaketak gaur egun gehien eragiten dien 10 herrialdeak zeintzuk diren zehazten du, 2018an gertatutakoetan oinarrituta. Jarraian, berrikusi egingo ditugu:

1. JAPONIA (IRC: 5,5)
2018an Japonia suntsitu zuten euriteek, bero-boladak, Osakako lurrikarak eta Jebi tifoiak munduko herrialderik mehatxatuena bihurtu dute klima-aldaketaren ondorioz. Guztira, meteorologiak 1.282 heriotza eragin zituen uhartean — 1,01 100.000 biztanleko —, 35.839 milioi dolarreko galera ekonomikoak eragin zituen eta Barne Produktu Gordinak (BPG) % 0,64 behera egin zuen.

2. FILIPINAK (IRC: 11,17)
2018an Mangkhut tifoia Filipinetan zehar igarotzeak 250.000 pertsona baino gehiagori eragin zien herrialde osoan, eta gutxienez 59 hildako utzi zituen euri-jasen ondorioz. Germanwatchen arabera, muturreko fenomenoek 455 heriotza eragin zituzten urte horretan bertan herrialdean (0,43 100.000 biztanleko), baita 4.540 milioi dolar baino gehiagoko galera ekonomikoak eta biztanleko BPGaren % 0,48ko jaitsiera ere.

3. ALEMANIA (IRC: 13,83)
Herrialde germaniarra da 2018an jasan zuen bero-boladak gehien kaltetu zituen herrialdeen rankingeko hirugarren postua, 3.500 milioi dolarretik gorako kalteak eragin zizkion nekazaritza-sektoreari. Guztira, Alemaniako meteorologiak 1.246 heriotza eragin zituen — 1,5 100.000 biztanleko —, 5.038 milioi dolarreko galerak eta biztanleko BPGren % 0,12ko jaitsiera.

4. MADAGASKAR (IRC: 15,83)
Berotze globalak eta arrisku klimatikoek lemurraren eta uharteko beste animalia-espezie endemiko batzuen biziraupena mehatxatzen dute. Gainera, kontrako fenomenoek herrialde afrikarra klima-aldaketaren aurrean ahulenetako bat bihurtu dute, 72 heriotza izan baititu (0,27 100.000 biztanleko), 568 milioi dolar inguru galera ekonomikoetan eta biztanleko BPGren % 1,32ko jaitsiera.

5. INDIA (IRC: 18,17)
Indiako azpikontinentea da muturreko beroak, uholdeek eta hondar-ekaitzek, beste hondamendi natural suntsitzaile batzuen artean, kaltetu handienetako bat. 2018an 2.000 heriotza baino gehiago eragin zituzten (0,16 100.000 biztanleko), 37.807 milioi dolarreko galerak eta biztanleko BPGren % 0,36ko atzerakada.

6. SRI LANKA (IRC: 19)
Bengalako golkoko herrialde txiki honek biztanleriaren zati handi bat gal dezake etorkizunean migrazio klimatikoengatik. Gainera, 2018an, meteorologiak 38 heriotza eragin zituen Sri Lankan (0,18 100.000 biztanleko), 3.625 milioi dolar baino gehiago galeretan eta biztanleko BPGren beherakada % 1,24koa izan zen.

7. KENYA (IRC: 19,67)
Afrikako herrialdea klima-aldaketa gehien pairatzen duen beste herrialde bat da, 2018ko lehorteen ondorioz, hilabete batzuk geroago, milioi bat pertsona baino gehiago gosetearen ertzean utzi baitzituzten. Guztira, urte horretan Kenyan etsaitasunezko klimatologiak 113 pertsona hil zituen (0,24 100.000 biztanleko), eta 708 milioi dolar baino gehiagoko galerak eta biztanleko BPGaren % 0,4ko beherakada eragin zituen.
Klima-aldaketak XXI. mendean gehien kaltetutako 5 herrialdeak.

8. RUANDA (IRC: 21,17)
Afrikako herrialde txiki hau, azken mende erdian gosete eta gatazka armatuen ondorioz kaltetua, berotze globalaren eta muturreko gertaera klimatikoen aurrean ahulen dagoen beste herrialde bat da. 2018an, 88 heriotza (0,73 100.000 biztanleko), 93,2 milioi dolarreko kalte ekonomikoak eta biztanleko BPGren % 0,34ko jaitsiera eragin zituzten.

9. KANADA (IRC: 21,83)
Agian harrigarria da erraldoi hau klima-aldaketak gehien kaltetutako lekuen artean ikustea, baina gobernuaren ikerketa batek iradokitzen du Kanada planetako gainerako herrialdeak baino bi aldiz azkarrago berotzen ari dela. Gainera, 2018an, metereologiak 103 heriotza eragin zituen (0,28 100.000 biztanleko), 2.282 milioi dolarreko galerak eta per capita BPGren % 0,12ko atzerakada.

10. FIJI (IRC: 22,5)
Ozeanian dagoen paradisiar artxipelago honek klima-aldaketak gehien kaltetutako herrialdeen rankinga ixten du. 2018an 8,2ko lurrikara izan zuen Richter eskalan. Horrek, zikloiekin batera, herrialdea etengabe berreraikitzen uzten du. Zortzi hildako 2018an muturreko fenomenoen ondorioz — 0,9 100.000 biztanleko —, ia 120 milioi dolarreko galerak eta biztanleko BPGren % 1,14ko murrizketa da azterketak eskaintzen duen balantzea